Google search engine
HomeThư viện 4.0Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 trong việc xây...

Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 trong việc xây dựng  thư viện thông minh

Trong tương lai, các thành tựu của cuộc  Cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) sẽ được áp dụng ở hầu hết các  lĩnh vực của cuộc sống như kinh doanh,  vận tải, khoa học, giải trí và cả cuộc sống  hàng ngày của con người và nó cũng mở  ra những triển vọng mới cho ngành Thông tin – Thư viện.  Thư viện sẽ trở nên thân thiện hơn, dễ sử  dụng hơn, đáp ứng nhu cầu của người sử  dụng tốt hơn. CMCN 4.0 sẽ góp phần quan  trọng trong việc xây dựng thư viện thông  minh với các yếu tố: quản lý thông minh, tài nguyên thông minh, dịch vụ thông minh và  cán bộ thư viện thông minh. 

1. Quản lý thông minh  

Một thư viện thông minh (TVTM) trước hết phải  có một hệ thống quản lý thông minh, để  có thể quản lý, khai thác một cách tốt nhất  cơ sở vật chất, nguồn tài nguyên thông tin  cũng như các sản phẩm dịch vụ mà thư  viện cung cấp. Quản lý thông minh nghĩa  là phải ứng dụng đồng bộ các giải pháp  công nghệ mới trong quản lý, vận hành,  khai thác và phát triển. 

CMCN 4.0, đặc biệt là công nghệ Internet kết nối vạn vật (IoT – Internet of  Thing) sẽ giúp cho việc quản lý vốn tài liệu  của thư viện được hiệu quả hơn. Các phần  mềm quản trị thư viện tích hợp (integrated  library system – ILS) sẽ được tích hợp với  các công nghệ quản lý tự động khác như  RFID. Công nghệ RFID cho phép các thư viện  quản lý vốn tài liệu của mình một cách hiệu quả, Sự kết hợp giữa công nghệ RFID  và IoT sẽ giúp tối ưu hóa hoạt động lưu  thông tài liệu trong thư viện, giảm thiểu rủi  ro mất mát, thất lạc cũng như giúp thư viện  dễ dàng xác định được các tài liệu bị xếp nhầm vị trí.

IoT cũng giúp cho việc quản lý và sử  dụng các trang thiết bị trong thư viện dễ  dàng hơn, giúp thư viện và người dùng  biết được tình trạng của các máy in, máy  photocopy, máy scan, máy tính, máy chiếu,  phòng đọc, phòng multimedia, số lượng  chỗ ngồi còn trống và thậm chí kiểm soát  ánh sáng của đèn hoặc máy điều hòa nhiệt  độ,… từ đó giúp thư viện hướng dẫn người  dùng lựa chọn các thiết bị có sẵn cho nhu  cầu của họ. Các ứng dụng còn có thể giúp  bạn đọc khiếm thị hoặc khuyết tật tìm thấy  các khu vực có các trang thiết bị và tiện ích  chuyên biệt dành cho họ.

Tham khảo:

Hệ thống các thiết bị thư viện thông minh sử dụng công nghệ RFID: (Bấm xem chi tiết)

Hệ thống IoT Smart Classroom: (Bấm xem chi tiết)

Trạm thủ thư công nghệ RFID

2. Tài nguyên thông minh 

Tài nguyên thông minh là nguồn tài nguyên thông tin thân thiện và mang lại nhiều giá trị đối với người sử dụng: “Giá  trị thư viện không ở chỗ thư viện có bao nhiêu tài nguyên thông tin mà ở chỗ thư  viện có thể đáp ứng nhu cầu thông tin  cho người dùng tin một cách có hiệu quả  như thế nào từ nhiều nguồn tin ở khắp nơi  thông qua công nghệ mới. Các thư viện và cơ quan  thông tin sẽ hướng tới việc hợp tác chia sẻ  thông tin/học liệu nhằm phát huy tối đa sức mạnh các nguồn tài nguyên thư viện đang nắm giữ. Với CMCN 4.0, quá trình hợp tác, chia sẻ này sẽ diễn  ra nhanh chóng và hiệu quả hơn, sẽ có  nhiều cơ sở dữ liệu dùng chung hơn, người sử dụng sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận  và sử dụng các nguồn tài nguyên thông tin cũng như các sản phẩm – dịch vụ thông  tin thư viện. Thông qua hệ thống IoT, các thiết bị di  động, máy tính bảng kết hợp với điện toán  đám mây sẽ tạo ra mô hình “điện toán đám mây di động” (mobile cloud computing –  MCC). MCC lại kết hợp với “yếu tố địa lý”  tạo ra một mô hình mới là “điện toán đám  mây di động phân bố theo địa lý” (Geo Distributed Cloud Computing – GMCC).  Nền tảng GMCC này cho phép kết nối đến  các trung tâm dữ liệu dùng chung và tài  nguyên đám mây phân bố theo khu vực địa  lý trở nên dễ dàng hơn, đáp ứng cho nhu  cầu kết nối cùng lúc của nhiều người sử  dụng di động trong một khu vực rộng lớn.

Tham khảo:

Dịch vụ thuê Cloud Bibliotheca (Thụy Sĩ): (Bấm xem chi tiết)

Tài nguyên thông minh – Bibliotheca

3. Dịch vụ thông minh 

Trí tuệ nhân tạo (AI – Artificial  Intelligence) và khả năng phân tích dữ liệu  lớn (big data) cũng mang lại tiềm năng to lớn trong việc phát triển các sản phẩm và  dịch vụ thông minh cho các thư viện và cơ quan thông tin. Thông qua việc phâcann tích  dữ liệu như: thông tin của người sử dụng,  lịch sử tìm kiếm, lịch sử sử dụng thư viện,  thư viện có thể xây dựng một danh sách  các chủ đề, tài liệu, dịch vụ mà bạn đọc  quan tâm để tổ chức tìm, tổng hợp và cung  cấp thông tin, dữ liệu đúng với nhu cầu của  người dùng – đây chính là khả năng nhận  thức thông minh mà các mô hình thư viện thông minh trên thế giới đang hướng tới.  Bên cạnh đó, nếu không có nguồn thông  tin, dữ liệu phù hợp, thư viện có thể tư vấn cho người đọc chuyển sang chọn lựa các  nguồn tài liệu thay thế khác. IoT còn giúp  các thư viện giới thiệu danh mục tài liệu  mới, các dịch vụ mới. 

Với công nghệ thực tế ảo, trí tuệ nhân  tạo- AI, các thư viện có thể hướng dẫn  cho người sử dụng trải nghiệm các “tour tự  hướng dẫn ảo” (self-guided virtual tours).  Thư viện sẽ lắp đặt các đèn báo hiệu  (beacons) ở một số điểm chính xung quanh  thư viện, khi họ đến từng vị trí cụ thể, điện  thoại của họ sẽ tự động phát ra các đoạn  video, hình ảnh hoặc âm thanh, cung cấp  thêm thông tin để họ biết và tận dụng tối  đa các tiện ích mà khu vực đó mang lại.  Công nghệ thực tế ảo cũng làm phong  phú thêm các trải nghiệm thú vị khác khi  người sử dụng muốn tiếp xúc với các bộ  sưu tập đặc biệt, bị hạn chế tiếp cận như:  các bản thảo chép tay, tài liệu cổ độc bản,  các tác phẩm, tranh ảnh quý hiếm,… được  trưng bày và bảo quản trong các hộp kính.  Khi bạn đọc đến gần, toàn bộ nội dung của  bộ sưu tập này sẽ hiển thị trên màn hình  smartphone, hoặc máy tính bảng dưới định  dạng số để họ tham khảo và trải nghiệm 

Trong các thư viện thông minh, các ứng dụng di động cũng sẽ được chú trọng  phát triển nhằm đáp ứng nhanh nhất nhu  cầu của người sử dụng. Một trong các ứng  dụng mà thư viện có thể xây dựng đó là  kết nối với hệ thống định vị toàn cầu GPS  (Global Positioning System) để giúp người sử dụng có thể tìm kiếm vị trí các tòa  nhà thư viện gần nhất với mình. Cùng với  đó, thư viện có thể tạo ra các thẻ thư viện  ảo cho phép người sử dụng thư viện truy  cập vào các dịch vụ và tài nguyên thông  tin đã được tạo sẵn. Hơn  nữa, các ứng dụng di động kết hợp với các  kệ sách thông minh (smart digital shelves),  công nghệ RFID và GPS có thể giúp người  sử dụng dễ dàng tìm kiếm tài liệu trong thư viện và giúp xác định một cách chính xác các tài liệu đó đang được xếp ở đâu trên  kệ. Do đó, cả người dùng và thư viện sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và xa hơn là thư viện cải thiện được dịch vụ để phục  vụ tốt hơn cho người dùng tin

4. Cán bộ thông minh 

Trong cuộc CMCN 4.0, chúng ta sẽ phải  đối mặt với xu thế bùng nổ thông tin. Xu thế  này đòi hỏi người cán bộ thư viện không chỉ  giỏi chuyên môn nghiệp vụ mà họ còn phải  có năng lực thông tin để nắm bắt nhu cầu  của người dùng tin, từ đó có những hỗ trợ,  định hướng cho người sử dụng trong việc  tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin. 

CMCN 4.0 đã đặt ra các yêu cầu buộc  cán bộ thư viện phải tự hoàn thiện các  kiến thức và kỹ năng của bản thân mình.  Bên cạnh việc hiểu rõ nguồn tài nguyên  thông tin, các sản phẩm dịch vụ thư viện  cung cấp, cán bộ thư viện còn phải tự trang  bị cho mình các kiến thức về ngoại ngữ,  công nghệ để có thể làm chủ được cơ sở  vật chất, trang thiết bị mà thư viện đang sử  dụng, cũng như khả năng học tập suốt đời  để thích ứng với xã hội luôn thay đổi cũng  như yêu cầu ngày một cao từ người sử  dụng. Bên cạnh đó, cán bộ thư viện phải có khả năng tạo ra các sản phẩm-dịch vụ chất  lượng cao cho người sử dụng cũng như khả  năng hỗ trợ học tập, nghiên cứu khi người  sử dụng cần. 

Kết luận 

Thư viện thông minh là xu hướng phát  triển của các thư viện nhằm mục đích phục  vụ người sử dụng ngày một tốt hơn, cung  cấp cho người sử dụng các sản phẩm dịch  vụ đa dạng và chất lượng hơn, qua đó  nâng cao vị thế, vai trò của thư viện trong  xã hội. Thư viện cần những bước chuyển  mình mạnh mẽ để áp dụng một cách chọn  lọc các tiến bộ về KH&CN mà cuộc CMCN  4.0 đem lại. Cùng với đó là việc dự báo  trước các thách thức có thể gặp phải do  CMCN 4.0 đem tới như: an toàn dữ liệu,  bảo mật thông tin cá nhân, năng lực cán  bộ thư viện, khả năng tài chính,… để có sự  chuẩn bị tốt nhất. 

Tài liệu tham khảo: 

Nghiên cứu-Trao đổi: Thư viện thông minh trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (ThS Nguyễn Văn Hiệp, ThS Nguyễn Tấn Công,  ThS Nguyễn Phương Duy, ThS Trần Đình Anh Huy – Trường Đại học KHXH&NV, ĐHQG Tp. Hồ Chí Minh )

Bài viết liên quan

Phản hồi

Vui lòng nhập bình luận của bạn!
Nhập tên của bạn ở đây

- Advertisment -spot_img

Bài viết mới nhất