Với đặc thù của một tỉnh miền núi, biên giới, điều kiện kinh tế – xã hội tại nhiều khu vực còn gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận tài liệu học tập ngoại khóa của học sinh. Đặc biệt, trong bối cảnh ngành Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm phát triển phẩm chất, năng lực người học, thư viện trường học không chỉ là không gian lưu trữ truyền thống mà còn phải trở thành trung tâm kết nối, chia sẻ tri thức số.
Thời gian qua, ngành GD&ĐT đã đẩy mạnh hiện đại hóa và số hóa thư viện, tạo môi trường học đường thân thiện, giúp học sinh tiếp cận tri thức dễ dàng hơn. Ông Đặng Hồng Cường, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu để nâng cấp thư viện truyền thống thành trung tâm dữ liệu số, mở ra không gian học tập mở mọi lúc, mọi nơi cho học sinh.
Điển hình như tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Văn Lãng, dù cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế, nhà trường đã chủ động xây dựng trang thư viện điện tử trên nền tảng Violet. Nhân viên thư viện đã khéo léo ứng dụng các công cụ số như ChatGPT, Gemini, NotebookLM, Canva và Google AI Studio để thiết kế poster, infographic trực quan, đồng thời gắn mã QR cho từng đầu sách giúp học sinh tra cứu nhanh chóng trên thiết bị di động.
Bên cạnh công nghệ, công tác xã hội hóa đã mang lại diện mạo mới cho nhiều thư viện học đường. Tiêu biểu là Dự án Thư viện tình nguyện “LÊN năm 2026” tại Trường THCS Tân Liên với hơn 4.400 đầu sách được trao tặng, cùng sự hỗ trợ từ sinh viên tình nguyện trong việc phân loại, số hóa dữ liệu. Thầy Hứa Văn Luyện, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, sự chung tay của cộng đồng đã giúp nâng tổng số bản sách lên gần 11.000 ấn phẩm, đáp ứng nhu cầu khai thác đa dạng của cả giáo viên lẫn học sinh.
Để lan tỏa mạnh mẽ thói quen đọc sách bền vững trong kỷ nguyên số, các trường học thường xuyên tổ chức những hoạt động ngoại khóa sinh động như giới thiệu sách, kể chuyện, viết cảm nhận hay tiết đọc tại thư viện. Em Sầm Thanh Thuỳ, học sinh lớp 5A Trường Tiểu học Khuất Xá chia sẻ rằng nhờ các hoạt động này, việc đọc sách trở nên vô cùng thú vị, giúp em mở rộng vốn từ vựng tiếng Anh và khám phá văn hóa thế giới.
Có thể khẳng định, sự kết hợp giữa chuyển đổi số và nguồn lực xã hội hóa đang thổi làn gió mới vào hệ thống thư viện trường học vùng cao. Việc đầu tư bài bản cho không gian đọc không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện mà còn góp phần nuôi dưỡng văn hóa đọc từ gia đình và nhà trường cho thế hệ tương lai.
