Nhiều người trưởng thành tại Anh vẫn hoài niệm về những cuốn sách gối đầu giường thời thơ ấu, nhưng thực tế cho thấy không ít người đã bỏ bê thói quen này trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Năm Văn hóa đọc Quốc gia 2026 đang đưa việc đọc trở lại tâm điểm chú ý. Các thư viện, cơ sở giáo dục, nhà xuất bản và đơn vị văn hóa tại xứ sở sương mù đang nỗ lực khơi dậy niềm vui đọc sách trong cộng đồng, xây dựng lại thói quen gắn liền với đời sống thường ngày.
Tuy nhiên, theo chuyên gia Caroline Cauchi, giảng viên cao cấp ngành Sáng tác văn học tại Đại học Hull (Yorkshire, Anh), các chiến dịch hiện tại đang đứng trước nguy cơ bỏ sót nhóm đối tượng cần được hỗ trợ nhất: những người đã mất kết nối với sách từ lâu.
Chia sẻ trên tờ Conversation, bà Cauchi nhận định các cuộc thảo luận thường xoay quanh những cá nhân vốn đã có sẵn mối quan hệ tích cực với sách. Cách tiếp cận này vô tình bỏ quên những người mà việc đọc không còn là một phần tự nhiên trong cuộc sống. Vấn đề của họ không chỉ nằm ở việc chưa nhận ra giá trị của văn học, mà còn vướng phải rào cản về thời gian, sự tập trung và tâm lý thiếu tự tin.
Dữ liệu từ tạp chí Bookseller cũng chỉ ra rằng thái độ tích cực với sách không đồng nghĩa với việc đọc thường xuyên. Sự bận rộn, mệt mỏi và sức hút từ các hình thức giải trí kỹ thuật số khiến việc đọc bị đẩy xuống các ưu tiên thấp hơn.
Thay vì đánh đồng việc lười đọc với thái độ thờ ơ, giới chuyên gia cho rằng cần thấu hiểu những rào cản hoàn cảnh khiến người trưởng thành không thể duy trì thói quen. Để giải bài toán này, các hoạt động bồi đắp tri thức cần được triển khai linh hoạt hơn, tương tự như cách mà các chương trình ứng dụng chuyển đổi số và AI: đột phá lan tỏa văn hóa đọc tại các trường học Điện Biên đang tạo ra những hướng đi mới trong việc tiếp cận tri thức.
Nghiên cứu từ các câu lạc bộ sách trong hệ thống nhà tù tại Anh và xứ Wales cho thấy, không gian an toàn, không phán xét và quyền tự chủ lựa chọn tác phẩm đóng vai trò then chốt giúp độc giả tìm lại hứng thú. Khi không phải chịu áp lực chứng minh năng lực, người đọc có thể bắt đầu từ những tác phẩm ngắn và xây dựng lại sự tự tin từng bước một.
Từ kinh nghiệm thực tế đó, các thư viện và tổ chức cộng đồng tại Anh được khuyến nghị cần chuyển dịch phương thức hỗ trợ. Thay vì chỉ liên tục nhắc nhở về tầm quan trọng của sách, việc kiến tạo môi trường dễ tiếp cận và phù hợp với nhịp sống hiện đại mới là chìa khóa cốt lõi để tháo gỡ điểm nghẽn của phong trào văn hóa đọc.
