Bên cạnh sách in truyền thống, nhu cầu đọc sách của côngusong trong xã hội số đã có sự thay đổi sâu sắc – một phần không nhỏ chuyển sang truy cập sách, học liệu số đa phương tiện mọi lúc, mọi nơi. Để đáp ứng xu thế này, việc phát triển văn hóa đọc và thúc đẩy học tập suốt đời gắn với chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục.
Đáp ứng nhu cầu của người đọc, các hệ thống thư viện đã đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa. Tuy nhiên, sau thời gian triển khai, không ít thư viện và cơ sở giáo dục đã tự đầu tư các hệ thống phần mềm, kho dữ liệu riêng biệt. Việc chuyển đổi số tự phát, thiếu chuẩn kết nối đồng bộ đã tạo nên những “ốc đảo dữ liệu” khép kín, khiến nguồn lực bị phân tán và lãng phí ngân sách.
Trước những hạn chế đó, sự ra đời của Nền tảng thư viện số dùng chung ViLIB do Công ty CP Thư viện số Việt Nam nghiên cứu, phát triển được xem là giải pháp mới. Theo ông Nguyễn Anh Dũng, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc công ty, đây là mô hình mà nhiều thư viện độc lập có thể sử dụng chung hạ tầng và công nghệ, trong khi vẫn duy trì không gian và quyền quản trị riêng biệt của mỗi đơn vị.
Bên cạnh đó, vấn đề bản quyền được xem là “chìa khóa” sống còn của mô hình này. ThS Nguyễn Lê Na (Trường Đại học Ngoại thương TPHCM) cho rằng thư viện dùng chung cần tập trung vào tài liệu mở, tài liệu nội sinh đã cấp phép, tuyệt đối không tự ý số hóa tài liệu thương mại khi chưa có sự cho phép hợp pháp.
Sự xuất hiện của các nền tảng dùng chung không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực, tiết kiệm chi phí mà còn tạo nền tảng vững chắc để thúc đẩy văn hóa đọc và học tập suốt đời trong kỷ nguyên số, mở rộng cánh cửa tiếp cận tri thức cho mọi người dân.
