Sáng 24/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.
Với 472/475 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2027) đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế văn hóa, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho ngành xuất bản bứt phá mạnh mẽ, hiện đại và hội nhập.
Trước khi biểu quyết, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, dự thảo Luật đã bám sát tinh thần đổi mới tư duy lập pháp, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang quản lý theo tiêu chuẩn, điều kiện minh bạch và hậu kiểm dựa trên hạ tầng dữ liệu số.
Đối với chính sách phát triển, dự thảo luật định hình rõ cơ chế xây dựng các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản – truyền thông đa nền tảng. Đồng thời, Nhà nước ưu tiên đầu tư hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phát triển xuất bản điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), ưu đãi về thuế, đất đai, hỗ trợ bản quyền, dịch thuật và phát triển văn hóa đọc, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là cơ chế kiểm soát nội dung. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết dự thảo luật hoàn toàn giữ vững nguyên tắc Nhà nước không kiểm duyệt tác phẩm trước khi xuất bản. Tuy nhiên, đối với các nhóm tác phẩm, tài liệu có yêu cầu quản lý cao thuộc chủ đề lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, dự thảo thiết lập cơ chế kiểm soát nhiều lớp từ tổ chức thẩm định bản thảo đến thẩm định trước phát hành nhằm phòng ngừa rủi ro.
Trước sự phát triển bùng nổ của công nghệ, Luật Xuất bản sửa đổi cũng bổ sung hệ thống quy định toàn diện điều chỉnh sản phẩm thông tin trên không gian mạng, sách điện tử, sách nói. Nhằm bảo vệ bản quyền, dự thảo quy định rõ xuất bản phẩm có nội dung được tạo lập toàn bộ hoặc một phần bằng hệ thống AI phải được thông báo và gắn nhãn rõ ràng. Cấm lợi dụng AI để vi phạm pháp luật, phát hành ấn phẩm vi phạm bản quyền hay in lậu, in giả.
