Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc nuôi dưỡng tình yêu sách và phát triển kỹ năng đọc cho thế hệ trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Thực hiện Chỉ thị số 20/CT-TTg ngày 1/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh đổi mới hoạt động thư viện, xây dựng và phát triển kỹ năng đọc, tiếp cận và xử lý thông tin cho thiếu nhi, tỉnh Sơn La đã không ngừng nỗ lực, mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng các hoạt động nhằm vun đắp văn hóa đọc trong cộng đồng, đặc biệt là đối với các em nhỏ.
Đẩy Mạnh Văn Hóa Đọc Cho Thiếu Nhi Sơn La
Bảo tàng và Thư viện tỉnh Sơn La, với vai trò là đơn vị chủ chốt, đã tích cực và chủ động trong việc đổi mới hoạt động, đa dạng hóa các tiện ích và dịch vụ thư viện hiện đại. Mục tiêu chính là đưa sách đến gần hơn với trẻ em, đặc biệt là ở những vùng sâu, vùng xa, giúp các em dễ dàng tiếp cận tri thức, rèn luyện khả năng xử lý thông tin và khơi dậy niềm đam mê đọc sách từ sớm.
Đổi Mới Hoạt Động Thư Viện và Đa Dạng Hóa Dịch Vụ
Giai đoạn 2022-2025 đánh dấu những bước chuyển mình mạnh mẽ trong hoạt động thư viện tại Sơn La. Từ những kho sách tĩnh lặng, thư viện giờ đây đã trở thành những không gian mở, thân thiện và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin. Các hoạt động phục vụ bạn đọc cũng được đa dạng hóa để thu hút thiếu nhi.
Cụ thể, Bảo tàng và Thư viện tỉnh duy trì hiệu quả mô hình thư viện truyền thống, đồng thời xây dựng từ 43 đến 72 trạm sách mỗi năm, duy trì hơn 70 điểm sách trên toàn tỉnh. Hơn 600.000 lượt sách được luân chuyển mỗi năm đến các điểm trường, trạm sách, phục vụ trung bình 580.000 lượt bạn đọc hàng năm. Đặc biệt, gần 30.000 bản sách thiếu nhi đã được bổ sung, nâng tổng số sách dành cho lứa tuổi này lên hơn 150.000 bản, góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức cho các em.
Mang Tri Thức Đến Mọi Nơi với Thư Viện Lưu Động
Một trong những sáng kiến nổi bật là mô hình xe thư viện lưu động, được triển khai từ năm 2017. Với tần suất hoạt động từ 70 đến 80 chuyến mỗi năm, mô hình này đã phục vụ khoảng 25.000 đến 30.000 lượt học sinh hàng năm. Xe thư viện di chuyển đến các điểm tập trung đông người như Quảng trường Tây Bắc, Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh và các trường học, góp phần thu hẹp đáng kể khoảng cách tiếp cận thông tin giữa học sinh vùng đô thị và vùng khó khăn.
Em Tòng Thị Quỳnh Châu, học sinh lớp 4, Trường Tiểu học Tô Hiệu, chia sẻ niềm vui: “Em thường đến đọc sách của thư viện lưu động tại Quảng trường Tây Bắc vào mỗi chiều thứ 6 hàng tuần. Sách ở đây rất phong phú, nhiều sách hay, được đọc miễn phí nên em và nhiều bạn khác đều rất thích thú.”
Khơi Gợi Niềm Đam Mê Qua Các Hoạt Động Tương Tác
Để nâng cao chất lượng phục vụ và thu hút bạn đọc nhỏ tuổi, Bảo tàng và Thư viện tỉnh đã cải tạo, sửa chữa phòng đọc thiếu nhi với không gian mở, thoáng đãng và trang trí màu sắc sinh động. Đơn vị không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đồng thời miễn phí đăng ký thẻ bạn đọc cho thiếu nhi vào dịp hè.
Các hoạt động giới thiệu sách cũng được đẩy mạnh, với 36 chương trình phát sóng trên kênh STV của Báo và Phát thanh, truyền hình Sơn La, cùng các chuyên mục “Thiếu nhi,” “Mỗi ngày một cuốn sách,” và “Sách và cuộc sống.” Trong ba năm qua, hơn 100 cuộc trưng bày, triển lãm sách theo chuyên đề đã được tổ chức nhân các ngày lễ lớn và sự kiện quan trọng của tỉnh.
Đặc biệt, các chuỗi hoạt động giao lưu với tác giả Hiền Trang, diễn giả Quốc Vương tại các trường học như Chiềng An, Chiềng Cơi đã thu hút 100% học sinh tham gia, cùng chia sẻ về câu chuyện đọc sách thời công nghệ số và nuôi dưỡng tình yêu với sách. Cô giáo Vũ Thị Thanh Hằng, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chiềng Xôm, nhận định: “Chương trình giao lưu với diễn giả Quốc Vương đã thu hút học sinh hào hứng tham gia, chăm chú lắng nghe, tự tin trò chuyện, chia sẻ.
Thông qua những câu chuyện và lời khuyên của diễn giả, các em thêm hiểu hơn giá trị của sách, lợi ích của việc đọc sách để từ đó rèn luyện đức tính tốt.” Bên cạnh đó, các mô hình “Ngôi nhà trí tuệ,” “Thư viện xanh,” “Tủ sách cộng đồng” cũng lan tỏa mạnh mẽ trong các trường học, khuyến khích học sinh ủng hộ sách và tạo không gian đọc mở. Các sự kiện thường niên như Đại sứ Văn hóa đọc, Rung chuông vàng, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Ngày hội đọc sách cũng góp phần tôn vinh giá trị của sách và lan tỏa tinh thần đọc trong cộng đồng.
Tiên Phong Ứng Dụng Công Nghệ trong Phát Triển Văn Hóa Đọc
Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, Bảo tàng và Thư viện tỉnh Sơn La cũng tiên phong áp dụng công nghệ vào hoạt động. Đơn vị tăng cường sử dụng phần mềm thư viện điện tử, số hóa tài liệu địa chí và xây dựng thư viện số.
Năm 2023, mô hình thư viện số tích hợp liên kết truy cập tra cứu tài nguyên thông tin thư viện OPAC trên Trang thông tin điện tử của đơn vị đã được triển khai. Điều này cho phép người dùng, đặc biệt là thiếu nhi, có thể truy cập, tra cứu tài liệu mọi lúc, mọi nơi, tiếp cận đầy đủ danh mục tài nguyên một cách tiện lợi và nhanh chóng.
Tầm Nhìn và Tác Động: Xây Dựng Thế Hệ Trẻ Tri Thức
Những hoạt động đổi mới, hướng về cơ sở và cộng đồng đã giúp sách từ kho lưu trữ được đưa đến gần hơn với bạn đọc. Các em thiếu nhi được tạo cơ hội tiếp cận với sách và hình thành văn hóa đọc một cách tự nhiên, giảm bớt thời gian tiếp xúc với các thiết bị điện tử. Thư viện lưu động đã trở thành cầu nối văn hóa, giúp thu hẹp khoảng cách hưởng thụ tri thức giữa vùng đô thị và nông thôn.
Đây là những giải pháp thiết thực hướng đến mục tiêu tạo dựng một thế hệ thiếu nhi Sơn La yêu sách, biết sử dụng sách làm công cụ để tự học và phát triển bản thân, trở thành những công dân sáng tạo và giàu tri thức trong kỷ nguyên số. Sơn La đang từng bước xây dựng một môi trường văn hóa đọc vững chắc, là nền tảng quan trọng cho sự phát triển toàn diện của thế hệ tương lai.
