Hiệu ứng thư viện số đã và đang tạo ra những chuyển biến tích cực, biến việc đọc từ một hoạt động mang tính bắt buộc thành một nhu cầu tự thân, đầy hứng thú cho các em học sinh.
Khi không gian đọc sách trong trường học được mở rộng và làm phong phú thêm bằng công nghệ thư viện số, một thói quen đọc mới, hiện đại và linh hoạt đang dần hình thành. Điều này không chỉ giữ được chiều sâu vốn có của việc đọc mà còn góp phần nuôi dưỡng và phát triển văn hóa đọc ngay từ môi trường học đường, chuẩn bị hành trang tri thức vững chắc cho thế hệ tương lai.Lan tỏa hứng thú đọc sách từ những mô hình điểm thư viện số
Thư viện số – Khơi gợi và lan toả văn hoá đọc
Từ năm 2024, thư viện số tại Trường THCS Lý Thường Kiệt (phường Quảng Phú) đã chính thức đi vào hoạt động và nhanh chóng trở thành một không gian quen thuộc, thu hút đông đảo học sinh. Với quy mô 17 lớp và 705 học sinh, nhà trường đã dành khoảng 120m² để xây dựng thư viện kết hợp mô hình truyền thống và hệ thống quản lý, khai thác tài nguyên số. Hơn 9.000 bản sách được sắp xếp khoa học, cùng với phần mềm quản lý tiên tiến, giúp việc tra cứu, mượn trả diễn ra nhanh chóng, đồng thời mở rộng cánh cửa đến với kho tài liệu điện tử khổng lồ.
Em Lê Nguyễn Bảo Châu, học sinh lớp 8/6 và là thành viên tích cực của Câu lạc bộ “Những người yêu sách”, chia sẻ rằng thư viện số đã giúp em thay đổi cách tiếp cận tri thức. Em có thể tìm thấy nhiều tài liệu đa dạng hơn, tra cứu nhanh chóng theo chủ đề hoặc tác giả, và dễ dàng lưu lại những nội dung quan trọng khi đọc trên thiết bị điện tử, từ đó việc học tập trở nên thuận lợi hơn.
Mỗi tuần, tất cả các lớp đều có một tiết đọc sách tại thư viện, và thư viện cũng mở cửa vào buổi chiều để học sinh có thể chủ động đến đọc trong các buổi học trải nghiệm. Trung bình mỗi tháng, thư viện ghi nhận hơn 530 lượt mượn và đọc sách, một con số ấn tượng cho thấy sức hút mạnh mẽ của không gian tri thức hiện đại này.
Ở cấp tiểu học, phong trào đọc sách cũng sôi nổi không kém. Trường Tiểu học Trần Quốc Toản (phường Tam Kỳ) đã đầu tư thư viện số từ năm 2024 với diện tích hơn 100m², tích hợp hơn 5.000 đầu sách cùng hệ thống 20 máy tính bảng. Đây là một cách tiếp cận mới mẻ và hấp dẫn đối với học sinh nhỏ tuổi. Em Đặng Thục An, lớp 5/1, thành viên Câu lạc bộ đọc sách của trường, rất thích đọc sách trên máy tính bảng vì có nhiều hình ảnh và nội dung phong phú. Em còn được ngồi ở những góc đọc thoải mái, có máy lạnh và dễ dàng tập trung. Sau mỗi cuốn sách, các em thường trao đổi với nhau để ghi nhớ và hiểu sâu hơn nội dung.
Thư viện số không chỉ cung cấp sách mà còn là cầu nối giúp học sinh làm quen và khai thác hiệu quả các tài nguyên học tập trực tuyến. Từ việc tra cứu thông tin đến việc lưu trữ và chia sẻ kiến thức, mọi thao tác đều trở nên dễ dàng và nhanh chóng hơn bao giờ hết, góp phần hình thành kỹ năng đọc và nghiên cứu trong môi trường kỹ thuật số. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi công nghệ thông tin đóng vai trò ngày càng then chốt.
Mở rộng không gian đọc và xây dựng cộng đồng yêu sách
Tại Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, mô hình thư viện số được triển khai nhằm mục tiêu hình thành thói quen đọc sách từ sớm cho học sinh. Cô giáo Nguyễn Thị Phúc Xuân, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết việc tổ chức thư viện gắn liền với nhiều hoạt động cụ thể, nhằm đưa việc đọc trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống học đường. Nhà trường xây dựng câu lạc bộ đọc sách với khoảng 30 thành viên, các em được tham gia trực tiếp vào tổ chức hoạt động thư viện, giới thiệu sách theo chủ đề hàng tháng. Mỗi lớp đều có tiết đọc riêng trong thời khóa biểu, và thư viện cũng được bố trí linh hoạt trong giờ ra chơi để các lớp luân phiên sử dụng, đảm bảo tất cả học sinh đều có cơ hội tiếp cận.
Đáng chú ý, việc hình thành các góc đọc sách tại lớp học, kết hợp phong trào đổi sách theo phương châm “cũ người, mới ta”, đã góp phần mở rộng không gian đọc ra ngoài phạm vi thư viện, giúp việc đọc trở nên gần gũi và tự nhiên hơn với học sinh. Tuy nhiên, các trường cũng nhận thấy cần tiếp tục mở rộng không gian và nguồn lực để thư viện số phát huy hiệu quả cao hơn, đáp ứng nhu cầu đọc ngày càng đa dạng của học sinh. Cô Nguyễn Thị Phúc Xuân nhấn mạnh: “Nhà trường mong muốn có thêm điều kiện để mở rộng không gian thư viện, đồng thời kết nối các nhà xuất bản, đơn vị tài trợ sách để bổ sung nguồn tài liệu mới, đáp ứng nhu cầu đọc ngày càng đa dạng của học sinh.”
Vai trò quyết định của công tác tổ chức và quản lý
Để những không gian đọc hiện đại này phát huy tối đa hiệu quả và duy trì bền vững, vai trò tổ chức và vận hành của nhà trường là yếu tố then chốt. Tại Trường THCS Lý Thường Kiệt, thư viện số được đầu tư hơn 3 tỷ đồng, gắn liền với mục tiêu phát triển văn hóa đọc trong toàn trường. Thầy giáo Trần Anh Hải, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết thư viện được tổ chức theo hướng vừa hiện đại, vừa gần gũi với học sinh.
Ngoài việc đầu tư cơ sở vật chất, nhà trường còn bố trí tiết đọc sách trong thời khóa biểu, xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện theo tháng, theo chủ đề, đồng thời thành lập Câu lạc bộ “Những người yêu sách” để tạo môi trường sinh hoạt riêng cho những học sinh có cùng sở thích. Việc quản lý thư viện cũng được đổi mới theo hướng ứng dụng công nghệ, giúp kiểm soát sách hiệu quả hơn, rút ngắn thời gian mượn trả, và tạo điều kiện để học sinh tiếp cận với các nền tảng học tập trực tuyến. Đặc biệt, vai trò của cán bộ thư viện cũng có sự thay đổi rõ rệt, từ quản lý sách sang hướng dẫn học sinh khai thác tài nguyên số, tổ chức các hoạt động giới thiệu sách và lan tỏa văn hóa đọc trong toàn trường.
Thư viện số đang tạo ra một hiệu ứng tích cực, biến đổi sâu sắc văn hóa đọc trong trường học. Bằng cách kết hợp không gian đọc truyền thống với công nghệ hiện đại, các thư viện này không chỉ khơi gợi hứng thú mà còn trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để tiếp cận tri thức trong kỷ nguyên số. Để duy trì và phát triển hiệu quả mô hình này, việc đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới công tác quản lý và tổ chức các hoạt động đọc sách sáng tạo là vô cùng quan trọng. Thư viện số thực sự là một trung tâm tri thức hiện đại, đóng góp to lớn vào việc hình thành một thế hệ học sinh đam mê đọc sách, giàu kiến thức và kỹ năng sống.
