Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội vừa ban hành hướng dẫn quan trọng cho năm học 2025-2026, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển văn hóa đọc và các hoạt động giới thiệu sách trong trường học. Đây là một động thái chiến lược nhằm khuyến khích học sinh, giáo viên và cả cộng đồng yêu sách hơn, coi việc đọc là một phần không thể thiếu trong sự nghiệp giáo dục. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một xã hội học tập và học tập suốt đời, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực giáo dục của Thủ đô.
Thư viện – Trái tim của nhà trường: Nâng cao nhận thức và vai trò
Thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học mới là nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh về vai trò then chốt của thư viện. Thư viện không chỉ đơn thuần là nơi lưu trữ và cung cấp sách, mà được định vị trở thành “trái tim” của nhà trường – nơi ươm mầm thói quen đọc, phát triển kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin cho học sinh. Từ đó, góp phần hình thành tư duy độc lập, sáng tạo và tinh thần học tập không ngừng nghỉ.
Để hiện thực hóa vai trò này, các cơ sở giáo dục được yêu cầu tổ chức đa dạng các hoạt động khuyến đọc sáng tạo và hấp dẫn. Điển hình như: Ngày hội đọc sách, các buổi trưng bày và triển lãm sách, cuộc thi kể chuyện, cuộc thi “Đại sứ văn hóa đọc” hay phong trào ý nghĩa “Góp một cuốn sách nhỏ, đọc ngàn cuốn sách hay”. Đặc biệt, việc khuyến khích các buổi giao lưu trực tiếp giữa tác giả – tác phẩm – người đọc sẽ là cầu nối mạnh mẽ để khơi gợi niềm say mê và tình yêu sách trong toàn bộ cộng đồng học đường.
Tiêu chuẩn hóa và hiện đại hóa thư viện trường học
Để phát triển văn hóa đọc một cách bền vững, việc đầu tư vào cơ sở vật chất và nguồn lực thư viện là điều kiện tiên quyết.
Hạ tầng vật chất và tài nguyên số
Hướng dẫn năm học 2025-2026 đặt ra yêu cầu cao về xây dựng thư viện theo tiêu chuẩn “thân thiện, hiện đại” dựa trên Thông tư 16/2022/TT-BGDĐT. Theo đó, mỗi cơ sở giáo dục phải có thư viện độc lập, đảm bảo diện tích và được bố trí ở vị trí thuận lợi nhất. Các trường cần đảm bảo 100% học sinh có đủ sách giáo khoa, giáo viên có đủ sách nghiệp vụ. Bên cạnh đó, thư viện cần được trang bị đầy đủ thiết bị nghe nhìn, máy tính kết nối Internet để phục vụ hiệu quả nhu cầu học tập và giảng dạy trong kỷ nguyên số.
Đáng chú ý, hệ thống này sẽ cho phép chia sẻ tài nguyên số hóa giữa các trường, tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh dễ dàng tiếp cận kho tri thức chung. Đồng thời, khuyến khích giáo viên chủ động xây dựng học liệu số, các bài giảng điện tử tương tác theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, làm phong phú thêm kho tài nguyên học tập.
Đầu tư và phát triển đội ngũ
Để đảm bảo hoạt động hiệu quả, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội yêu cầu các đơn vị bố trí kinh phí hợp lý cho thư viện, đầu tư vào cả sách in và sách điện tử, cùng các thiết bị hỗ trợ hiện đại. Các tài liệu trong thư viện cần được bổ sung thường xuyên, đa dạng về cả hình thức truyền thống lẫn điện tử, phù hợp với từng cấp học.
Song song với việc đầu tư vật chất, công tác bồi dưỡng và nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, nhân viên thư viện cũng được chú trọng. Các trường phải thực hiện đúng định mức biên chế và chế độ phụ cấp cho viên chức thư viện. Việc tổ chức các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên đề sẽ giúp đội ngũ thư viện đáp ứng tốt hơn những yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục.
Tiết đọc thư viện: Hoạt động trọng tâm và linh hoạt
Điểm nổi bật nhất trong chỉ đạo mới là việc đưa các tiết đọc tại thư viện vào thời khóa biểu chính thức. Theo đó, mỗi lớp học sẽ có tối thiểu 2-3 tiết đọc tại thư viện mỗi học kỳ. Đây là một bước đột phá, khẳng định tầm quan trọng của việc đọc sách không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà là một phần cốt lõi của chương trình giáo dục.
Để học sinh tiếp cận sách một cách thường xuyên và thuận tiện nhất, các hoạt động đọc sách cần được tổ chức linh hoạt dưới nhiều hình thức như: thư viện lưu động, giỏ sách, góc đọc trong lớp hay mô hình thư viện xanh. Sự đa dạng này sẽ tạo không gian đọc thoải mái, gần gũi và hấp dẫn hơn cho các em.
Mở rộng kết nối, lan tỏa tri thức cộng đồng
Một điểm mới mẻ trong hướng dẫn năm nay là việc nhấn mạnh sự liên kết giữa thư viện trường học với hệ thống thư viện công cộng. Sở yêu cầu tăng cường phối hợp giữa thư viện các trường với trung tâm văn hóa – thể thao, Thư viện Hà Nội, Thư viện Quốc gia, cũng như các thư viện cấp phường, xã. Hoạt động luân chuyển sách, báo, tài liệu giữa các thư viện sẽ góp phần san sẻ nguồn lực, đặc biệt ưu tiên hỗ trợ các trường ở vùng khó khăn, nông thôn và miền núi.
Việc lựa chọn đầu sách cũng được định hướng rõ ràng: ngoài sách giáo khoa và tài liệu tham khảo, cần chú trọng bổ sung các loại sách nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, lối sống lành mạnh, kỹ năng sống, ứng xử văn minh, giàu lòng nhân ái, cũng như các tác phẩm văn học quốc tế có giá trị giáo dục cao.
Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cũng phân công rõ trách nhiệm. Phòng Chính trị, Tư tưởng và Công tác học sinh, sinh viên sẽ xây dựng hướng dẫn, tổ chức tập huấn, thẩm định và công nhận thư viện đạt chuẩn, kiểm tra giám sát hoạt động. Trong khi đó, Phòng Văn hóa – Xã hội các phường, xã sẽ tham mưu cho UBND cùng cấp đầu tư cơ sở vật chất, hướng dẫn sinh hoạt chuyên đề và phát triển văn hóa đọc, thực hiện liên thông giữa thư viện trường học và thư viện công cộng địa phương.
Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm xây dựng kế hoạch công tác thư viện trước ngày 15/10/2025, bổ sung cơ sở vật chất, học liệu, tổ chức các hoạt động đọc sách, tự đánh giá hoạt động thư viện theo Thông tư 16/2022/TT-BGDĐT và báo cáo kết quả vào cuối năm học.
Sự kết hợp đồng bộ giữa việc đưa tiết đọc vào thời khóa biểu, khai thác tài nguyên số hóa và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo sẽ giúp học sinh Hà Nội không chỉ học tốt hơn mà còn nuôi dưỡng tình yêu tri thức, rèn luyện kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm với xã hội. Đây chính là nền tảng vững chắc để Thủ đô xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của bối cảnh chuyển đổi số quốc gia và hội nhập quốc tế.
